Open/Closed Prensibi Nedir ? (Kod örneğiyle) — SOLID

Gökhan Ayrancıoğlu
3 min readSep 2, 2019

Bir sınıf ya da fonksiyon var olan özellikleri korumalı yani davranışını değiştirmiyor olmalı ve yeni özellikler kazanabilmelidir.

Open/Closed Yazılım Prensibi

Sınıflarımız/fonksiyonlarımız değişikliğe kapalı ancak yeni davranışların eklenmesine açık olmalıdır.

Bu prensip; sürdürülebilir ve tekrar kullanılabilir yapıda kod yazmanın temelini oluşturur.

Robert C. Martin

Open Sınıf için yeni davranışlar eklenebilmesini sağlar. Gereksinimler değiştiğinde, yeni gereksinimlerin karşılanabilmesi için bir sınıfa yeni veya farklı davranışlar eklenebilir olmasıdır.
Closed Bir sınıf temel özelliklerinin değişimi ise mümkün olmamalıdır.

Geliştirdiğimiz yazılıma/sınıfa varolan kodu değiştirmeden, yeni kod yazılarak yeni özellikler eklenebilmelidir. Yeni bir gereksinim geldiğinde mevcut kod üzerinde herhangi bir değişiklik yapıyorsanız, open/closed prensibine ters düşüp düşmediğinizi kontrol etmenizde yarar var. Yazılımı geliştirirken gelecekte oluşabilecek özellikler ve geliştirmeleri her şeyiyle öngöremeyiz. O yüzden oluşabileceğini düşündüğümüz kodlarıda şimdiden geliştirmemeliyiz. (bknz: KISS) Yeni gelecek özellikler için varolan kodu değiştirmeden, varolan yapıyı bozmadan esnek bir geliştirme modeli uygulayarak, önü açık ve gelecekten gereksinimlere kolayca adapte olup, ayak uydurabilen bir model uygulamalıyız.

Single Responsibility’e sahip bir Alan hesaplayıcı program yazmaya başladığımızı varsayalım ancak sadece dikdörtgen hesabına ihtiyacımız oldugunu düşünelim.

public class Rectangle { private double length; 
private double height;
// getters/setters ...
}

AreaService.java

public class AreaService {

public double calculateArea(List<Rectangle>... shapes) {
double area = 0;
for (Rectangle rect : shapes) {
area += (rect.getLength() * rect.getHeight());
}
return area;
}
}

Area servisimiz dikdörtgen hesabını yapacak seviyede, ancak bizim ihtiyaçlarımız daire hesabının da yapılmasını da gerektirmeye başladı diyelim.

public class Circle { 
private double radius;
// getters/setters …
}

Daire alan hesabı yapabilmek için AreaService’i içindeki calculateArea methodumuzda değişiklik yapmamız gerekti.( Okunurluğu ve anlaşırlığından farkedileceği üzere ne kadar kötü bir hal alıyor. )

public class AreaService {
public double calculateArea(List<Object>... shapes) {
double area = 0;
for (Object shape : shapes) {
if (shape instanceof Rectangle) {
Rectangle rect = (Rectangle) shape;
area += (rect.getLength() * rect.getHeight());
} else if (shape instanceof Circle) {
Circle circle = (Circle) shape;
area += circle.getRadius() * cirlce.getRadius() * Math.PI;
} else {
throw new RuntimeException("Shape not supported");
}
} return area;
}
}

Yeni bir şekil eklemek istediğimizde üçgen gibi sürekli bu metot üzerinde değişiklikler yapacağız ve durum giderek kötüleşecek ve oluşan durum open/closed prensibine uymadığımızı gösteriyor. Bu durum için sınıfımız/metodumuz değişikliğe kapalı değil aksine değişiklik zorunlu hale gelmiştir. Genişleme ise seçenekler arasında değildir. Her yeni şekil eklenmesi için AreaService üzerinde değişikliğe gitmemiz gerekiyor.

Nasıl Open/Closed presibine uygun hale getirebilirz ? Bunu sağlamak için ilk önce elimizde ne olduğuna ve ne yapmak istediğimize odaklanmamız gerekiyor. AreaService tüm şekil tiplerinin alan hesabını yapmakla yükümlü ancak her alanın da kendine özgü bir hesaplama yöntemi mevcut, bu cümleden de anlaşılacağı üzere her şekil için farklı hesaplama yöntemi, her şekil için kendi içlerinde hesaplama gerekliliğini doğurmaktadır.

Bunu çözmek için bir Shape interface’imiz olsa ve her bir şekil için hesaplanmış area’yı dönse nasıl olur ? Bunu yapmakla object tipinden de kendi bildiğimiz bir nesneye geçiş sağlamış olacağız.

public interface Shape { 
double getArea();
}

Her şekil Shape üzerinden türetilmelidir. Burada açıkça görüyorum ki; Şekillerden biri olan Dikdörtgen alan hesabını getArea metodumla öğrenebilirim.

public class Rectangle implements Shape {
private double length;
private double height;

// getters/setters …
@Override
public double getArea() {
return (length * height);
}
}

ve Circle için de aynı işlemi gerçekleştiriyorum.

public class Circle implements Shape {
private double radius;

// getters/setters …
@Override
public double getArea() {
return (radius * radius * Math.PI);
}
}

Şimdi ise AreaService’imize giderek calculateArea metodumuzun nasıl güzelleştiğini görelim. Bir yazılımcı güzel ve özenli bir kod yazdığında kendini çok daha iyi hisseder ve çıkarttığı işle kendi içinde de olsa gurur duyar.

public class AreaManager {
public double calculateArea(List<Shape> shapes) {
double area = 0;
for (Shape shape : shapes) {
area += shape.getArea();
}
return area;
}
}

Artık programımız Open/Closed prensibine uygun hale gelmiştir. Herhangi bir yeni şekil alanı hesaplamamız gerektiğinde yapmamız gereken AreaService üzerinde değişiklik değil, ki değişikliğe kapalı olmalıyız. Shape nesnemizden yeni şekli türetmemiz ve alan hesabını kendi içinde yapmamızdır. Böylece genişlemeye açık oluyoruz ve hiç bi yerde değişikllik yapmamıza gerek kalmıyor.

SOLID prensiplerine devam etmek için Liskov Substitution Prensibine göz atabilirsiniz;

--

--

Gökhan Ayrancıoğlu

Software Engineer @Yemeksepeti • #Java • #Spring Boot • #Kotlin • #Spark • #Microservices • https://gokhana.dev